Matraproject in Marokko

Verbetering van de kwaliteit van het onderwijs aan mensen met een auditieve beperking
Capaciteitsversterking van organisaties voor auditief beperkten

Aanleiding
In 2007/2008 heeft het Marokko Fonds door financiële steun van Stichting Vrienden van Effatha een onderzoek laten uitvoeren naar de situatie van doven en slechthorenden in Marokko. Het Marokko Fonds heeft dit onderzoek kunnen uitvoeren.

Dit onderzoek vormde de eerste activiteit van een meerjarig werkplan ‘Niet Stil voor Doven en slechthorenden in Marokko’ van het Marokko Fonds. Belangrijke aanbevelingen uit dit rapport waren onder meer onderwijsverbetering voor doven en slechthorenden en capaciteitsversterking van niet-gouvernementele organisaties (ngo’s) die hun activiteiten richten op doven en slechthorenden.

De Koninklijke Auris Groep organiseerde in 2007 een studiereis naar Marokko waarbij onder meer de dovenschool Mouna werd bezocht van de Association Marocaine pour Enfants Sourds (AMES) in Casablanca. De ervaringen die Auris en het Marokko fonds opdeden, besloot hen een samenwerkingsverband op te zetten om zich samen in te zetten voor de verbetering van de situatie van doven en slechthorenden in Marokko.

Hiervoor is een subsidie aangevraagd bij het ministerie van Buitenlandse zaken in het kader van het zogenaamde Matra-programma (Maatschappelijke Transformatie).

Het project draagt nu de naam ‘Capaciteitsopbouw voor een ondersteunende infrastructuur voor auditief en communicatief gehandicapten in Marokko’.
2 Doelstellingen

In de Matra-projectopzet wordt een onderscheid gemaakt op basis van de activiteiten die gedurende drie jaar gaan plaatsvinden. Eindverantwoordelijke voor resultaat A is de Koninklijke Auris Groep, voor B is dat het Marokko Fonds.

RESULTATEN

Verbeteren van de kwaliteit van het onderwijs aan mensen met een auditieve beperking.

In eerste instantie vindt de verbetering plaats op de school van AMES. Op langere termijn moet het model overdraagbaar zijn naar de Onderwijsacademie van Casablanca om daarna te worden geïmplementeerd in de centra voor permanente educatie

In het eerste half jaar van het project heeft een uitvoerige analyse plaatsgevonden van de opzet en inrichting van het onderwijs aan dove en slechthorende kinderen op Mouna in Casablanca. Het werkbezoek van de directie van Mouna aan Nederland in de tweede helft van het eerste projectjaar heeft tot vergaande inzichten geleid met betrekking tot taalbeleid en didactiek.

Naast de al geplande inhoudelijke modules in het tweede en derde projectjaar zal tevens extra aandacht gegeven worden aan de inrichting van de schoolorganisatie evenals de vertaling van het taalbeleid naar gericht didactisch handelen.

Capaciteitsversterking van de organisaties voor auditief beperkten.

Het Marokko Fonds richt zich binnen het Matra-project voornamelijk op de capaciteitsversterking van organisaties van auditief beperkten. Capaciteitsversterking kwam als belangrijke aanbeveling naar voren uit het rapport dat de situatie en infrastructuur voor doven en slechthorenden in Marokko inventariseerde. De ervaring die het Fonds sinds de oprichting in 2005 heeft opgedaan met haar partners in Marokko (anno 2010: twaalf Marokkaanse ngo’s) toonde duidelijk de behoefte voor capaciteitsversterking aan. Daartoe organiseerde het Fonds in 2007 een werkconferentie capacitybuilding voor vrouwenorganisaties in de regio Marrakech-Tensift-El Haouz. De opgedane ervaringen worden ingezet in het capaciteitsversterkingstraject dat het Fonds voor dovenorganisaties binnen het Matra-project uitvoert.

PARTICIPATEN

De Koninklijke Auris Groep
De Koninklijke Auris Groep is een middelgrote onderwijs- en zorgorganisatie in het zuidwestelijk deel van Nederland. Auris is professioneel partner van mensen die ondersteuning nodig hebben bij horen, spreken en taal. De kernactiviteiten van Auris zijn voorlichting, preventie, diagnostiek, begeleiding, behandeling en scholing. Om uitvoering te kunnen geven aan de doelstellingen van het Matra-project heeft Auris een projectteam ingericht direct resulterend onder de groepsdirectie VSO (Voortgezet Speciaal Onderwijs) en Dienstverlening. Het projectteam bestaat uit:

Peter Strating, Projectleider en directeur Auris Dienstverlening, Locatie Goes
Alice Geessinck, Directeur Dr. M. Polanoschool
Bert Biesmeijer, Teamleider Auris Dienstverlening, locatie Rotterdam
Frans de Groot, Teamleider Auris College Rotterdam
Marjolein Veldman, Projectleider Marokko Fonds
Letty Zilverberg, Projectassistente

Het projectteam heeft als eerste taakstelling om de continuïteit binnen het project te bewaken en het inschakelen van experts om de inhoudelijke doelstellingen te realiseren.
De experts die binnen Auris geworven zijn (worden) hebben specifieke expertise op de domeinen van het projectplan. De huidige experts zijn:

Tahar Mekkaoui (medewerker O&O, culturele diversiteit), geboren en getogen in Marokko en daardoor bekend met de talen en de cultuur van het land. Hij heeft kennis op het gebied dienstverlening, onderwijs en allochtonenbeleid
Dr. Connie Fortgens (medewerker O&O, taalkundige), auteur van het Auris-taalbeleid
Bertie Nass (logopedist, ambulant begeleider locatie Goes), kennis op het gebied van audiologie
Mirjam Gischler (logopedist, ambulant begeleider locatie Rotterdam)
Riet Grauwels (logopedist, ambulant begeleider locatie Goes

Verdere experts worden geworven gedurende de looptijd van het project.

Marokkofonds
De Stichting Marokko Fonds is een onafhankelijke organisatie die in 2005 is opgericht met steun van de Nationale Commissie voor internationale samenwerking en duurzame ontwikkeling in Nederland (NCDO). Het Marokko Fonds steunt kleinschalige initiatieven in Marokko die mensen in Marokko in staat stellen gelijkwaardig en zelfstandig deel te nemen aan het maatschappelijk leven. De aandacht gaat hierbij uit naar de themagebieden onderwijs, gezondheidszorg, gelijke rechten, cultuur, schoon drinkwater en sport. In Nederland stimuleert het Marokko Fonds internationale samenwerking met Marokko door Marokkaanse Nederlanders, en ieder ander die hierin geïnteresseerd is, daar over te informeren en adviseren en bij de activiteiten van het fonds te betrekken.

Vanuit het bestuur van het Marokko Fonds is Ahmed Larouz, vice-voorzitter, bij dit project betrokken.

Association Marocaine pour enfants sourds (AMES)
De AMES is een erkende organisatie van algemeen belang die opgericht is in 1975 met het doel pedagogisch onderwijs en beroepsonderwijs aangepast aan slechthorenden te organiseren en hen onderwijs te geven om goede Marokkaanse burgers te worden.

De AMES neemt dove leerlingen aan op de leeftijd van zes jaar als men een medisch dossier kan overleggen met gegevens over hun handicap. De gespecialiseerde basisschool telt 308 leerlingen en de vier klassen van het opleidingscentrum tellen samen 72 dove leerlingen. De kinderen worden begeleid door een team van 26 personen. Het salaris van het administratieve personeel wordt betaald door de organisatie. De studie op de AMES bestaat uit twee onderwijslagen (cycli). Het lager onderwijs duurt zes jaar en het voortgezet onderwijs drie jaar. Tijdens deze drie jaar krijgen de leerlingen onderwijs op vier gebieden: herenkapper, dameskapper, naaien en borduren.

Sinds haar oprichting heeft de organisatie meer dan 1000 dove kinderen kunnen opleiden. Zij is uniek in haar soort in de regio Groot Casablanca. De mensen komen er naar toe uit alle wijken van de stad. Onder de organisaties die deelgenomen hebben aan de eerder genoemde inventarisatie in 2007/2008 van de situatie van doven en slechthorenden heeft de AMES bijzondere aandacht getrokken vanwege haar onvoorwaardelijke medewerking en haar opvangcapaciteit van auditief gehandicapten op de School van Doven. De AMES heeft duidelijk aangegeven dat zij behoefte heeft aan professionalisering van haar lerarenteam om een goede en aangepaste scholing te verzekeren voor de kinderen die er dagelijks opgevangen worden.

Buitenlandse zaken
Het programma Maatschappelijke Transformatie (Matra) bestaat sinds 1993. Het Matra-projectenprogramma richt zich in het algemeen op de ondersteuning van de overgang naar een pluriforme, democratische rechtsstaat in landen in Midden- en Oost-Europa evenals in geselecteerde buurlanden ten zuiden van de Europese Unie. Het programma ondersteunt activiteiten die het proces van verandering stimuleren van de staat, zijn instituties, organisaties van burgers en hun onderlinge verbanden. De opzet van het programma is zodanig, dat tevens wordt beoogd een bijdrage te leveren aan de opbouw en versterking van de bilaterale betrekkingen tussen Nederland en de Matra-landen. Op projectniveau is het doel institutionele versterking te bewerkstelligen door middel van twinning tussen de Nederlandse organisatie en de lokale partner. Het specifieke karakter van Marokko als zuiderbuur van de Europese Unie binnen het Matra-projectenprogramma verdient hier een nadere toelichting.

In Marokko vindt een geleidelijk democratiseringsproces plaats. De hervormingen zijn de laatste jaren geïnspireerd door het staatshoofd koning Mohammed VI. De parlementaire verkiezingen in 2002 worden beschouwd als de eerste vrije en eerlijke verkiezingen met deelname van verscheidene politieke partijen. Het huidige kabinet bevordert sociale, economische en administratieve hervormingen. De verruiming van de persvrijheid, de hervorming van de veiligheidsdiensten, de herziening van het familierecht en de instelling van een waarheids- en verzoeningscommissie worden gezien als belangrijke stappen van de Marokkaanse regering.

De Marokkaans-Nederlandse betrekkingen hebben een speciale betekenis vanwege de migratie van Marokkanen naar Nederland gedurende de afgelopen decennia. De ervaring opgedaan met integratie van de Marokkaanse gemeenschap in Nederland kan relevant zijn voor projecten gericht op het aanhalen van contacten met Marokko.

De contactpersoon van het ministerie voor dit project is Marianne Peters, senior beleidsmedewerker directie Zuid en Zuidoost Europa, afdeling Matraprogramma.

Andere partners bij de uitvoering

Het Ministère d’Education Nationale (MEN, Marokkaans Ministerie van Onderwijs) en de Academie van Groot Casablanca
Op het Ministerie heeft de ´Direction des Curricula´ onder andere tot taak de leerprofielen op te stellen; deel te nemen aan het opstellen van schoolprogramma´s en kaderopleiding in de verschillende vakken; school- en opleidingsprogramma´s aan te passen en tot schema´s te verwerken; het organiseren van het opstellen van schoolboeken en zorgen voor regelmatige aanpassingen; het bepalen van de vereiste kwaliteitsnormen voor didactische en pedagogische hulp en ondersteuningsmiddelen. De Onderwijsacademie van Casablanca brengt de centra voor permanente educatie in overeenstemming met de wet. In deze centra zal het onderwijs- en administratiesysteem dat door Auris ontwikkeld is geïntroduceerd worden.

Fontys
Fontys Hogescholen is een van de grootste hoger onderwijsinstellingen van Nederland. Fontys verzorgt kwalitatief hoogwaardig hoger beroepsonderwijs voor Bachelor- en Mastergraden, waarvan veel medewerkers van Auris gebruik hebben gemaakt. Fontys adviseert bij de ontwikkeling van de inhoudelijke modules.